Mój pobyt w Tajlandii powoli zbliża się ku końcowi, czas więc na małe podsumowania. Przed wyjazdem wiele czytałam na temat tego kraju. Nie tylko reportaży czy przewodników, ale też opinii na formach internetowych czy wpisów na blogach. Część z nich okazała się bardzo trafna i pomogła mi w odnalezieniu się w Azji, inne były zupełnie wyssane z palca i nie miały nic wspólnego z rzeczywistością. Stereotypów i mitów na temat Tajlandii jest wiele - oto subiektywna lista tych, z którymi nie mogę się zgodzić.

Staruszka sprzedająca pokarm dla małp pod świątynią w Prechuap Khiri Khan

1. Większość Tajek to transseksualiści lub prostytutki (albo jedno i drugie)

To chyba pierwszy i najważniejszy stereotyp, któremu trzeba zaprzeczyć. Próbowałam znaleźć dane statystyczne pokazujące jak duży odsetek społeczeństwa naprawdę stanowią kathoey (lub według innego nazewnictwa shemales), niestety dane albo są gdzieś zakopane, albo nie da się tego rzetelnie sprawdzić (osobiście stawiam na drugą opcję). Transseksualiści w Tajlandii mogą się z całą pewnością cieszyć dużą akceptacją reszty społeczeństwa. Wynika to częściowo z wyznawanego przez zdecydowaną większość Tajów buddyzmu, który zakłada absolutną równość płci (a transseksualizm jest tu przez większość uznawany za trzecią płeć), częściowo z historii, w której kathoey występują od wielu stuleci np. na dworze królewskim, ale również z szeroko wyznawanej zasady żeby pilnować własnego interesu (w tym kontekście brzmi to aż nazbyt dosłownie:). Z całą pewnością transseksualistów da się spotkać na Tajskich ulicach. I w zależności od ich zasobów finansowych czasem da się ich rozpoznać, a czasem nie. W ciągu ostatniego miesiąca tylko trzy razy zdarzyło mi się spotkać osobę, która wzbudziła moje podejrzenia, z czego dwie dziewczyny na maksymalnie turystycznej Khao San Road, czyli dokładnie tam gdzie można się było ich spodziewać. Więc nie przesadzajmy - nawet jeśli odsetek transseksualistów jest w Tajlandii wyższy niż w innych krajach to wciąż nie są jakieś szalone liczby i większość kobiet rzeczywiście urodziło się kobietami.

Jeśli zaś chodzi o przekonanie, że większość Tajek to prostytutki, które zrobią wszystko by wyciągnąć kilka groszy z zagranicznej kieszeni (i że każda Tajka dałaby się pokroić za zagranicznego chłopaka, który będzie finansował jej zachcianki) to ma to tyle wspólnego z prawdą, jak to, że co druga Rosjanka dorabia w burdelu. Jest to mit bardzo krzywdzący lwią część kobiet, które każdego dnia bardzo ciężko pracują, żeby zapewnić godne życie sobie i swoim bliskim. Które pchają te miliony wózków z jedzeniem, sprzedają breloczki na targu przez cały dzień w 40-sto stopniowym upale, pracują w biurach i w bankach. Ja nie twierdzę, że prostytutek i kobiet łasych na pieniądze nie ma. Są. Wszędzie, nie tylko w Tajlandii. Ten kraj, choć nadal niezaprzeczalnie biedny, rozwija się bardzo szybko i seks-turystyka, która jeszcze kilka lat temu stanowiła źródło utrzymania dla wielu osób, dziś stopniowo przechodzi do lamusa i angażuje coraz mniej kobiet. Ale o tym więcej w następnym punkcie...

2. Bangkok stolica rozpusty

Ahhh te stereotypy utrwalone w filmach. Dzięki chłopakom z Kac Vegas w Bangkoku wielu ludzi już zawsze będzie postrzegało to miasto jako stolicę imprez, alkoholu, narkotyków, prostytutek itd. Prawda jest nieco inna i można śmiało powiedzieć, że poza kilkoma miejscami przeznaczonymi wyłącznie dla turystów Bangkok to miasto bardzo spokojne. Tajowie piją niedużo i bardzo rzadko można spotkać miejscowych siorbiących drinka. Nawet podczas ich ulubionej rozrywki, czyli karaoke, podczas którego europejczycy muszą się zwykle odpowiednio znieczulić, Tajowie popijają tylko mrożoną herbatkę i przegryzają ciasteczka. Jeśli chodzi o turystów wiele się zmieniło w ciągu ostatnich lat. Podobno jeszcze 10 lat temu cała turystyka w Tajlandii opierała się na wlewaniu w siebie hektolitrów alkoholu i sypianiu na lewo i prawo z prostytutkami. Dziś ostoją tego typu turystów jest Pattaya, gdzie ponoć rzeczywiście dzieją się różne dziwne rzeczy. A w Bangkoku... spokój.

I jeszcze ten kapelusz. "Prawdziwe azjatyckie nakrycie głowy", które mało kto nosi:)

3. Nie da się uniknąć zatrucia pokarmowego

Fakt, porównując z europejskimi standardami w Tajlandii panuje mega syf. Te same ulice na których biegają szczury i karaluchy i na które sąsiadka wylewa mydliny z prania czy inne badziewie, kilka godzin później stają się mobilnymi restauracjami wyposażonymi w składane krzesełka i stoły i wózki z jedzeniem. Trudno więc mówić o wysokiej higienie przygotowywania i spożywania pokarmu. Jeśli ktoś bardzo boi się problemów z żołądkiem zawsze może skorzystać z usług restauracji, gdzie standard przyrządzania (oraz oczywiście ceny) są już zupełnie inne od tych ulicznych. Woda z kranu w Tajlandii nie nadaje się do picia, wiele osób obawia się również lodu w napojach. Mogę uspokoić - mało która restauracja czy uliczny sprzedawca trudzi się przygotowywaniem lodu i jego zdecydowana większość pochodzi z najbliższego 7/11 lub od dostawców, którzy dbają o jego jakość, można więc spokojnie siorbać zmrożone latte. Jeśli chodzi o wodę rzeczywiście nie powinno się jej pić, ale nie jest to żaden problem, ponieważ butelkowana woda dostępna jest dosłownie wszędzie. Rozumiem, że przygotowywanie i spożywanie jedzenia na tajskiej ulicy może w wielu ludziach budzić wątpliwości, ale nie da się zaprzeczyć, że to właśnie tam można zjeść najlepiej i najtaniej. Ja przez miesiąc posiłkowałam się w wielu ulicznych restauracjach, niektórych naprawdę podłych patrząc z perspektywy czasu. Nigdy nic nie dolegało mi, mojemu towarzyszowi podróży czy ludziom napotkanym w drodze, więc z pewnością nie jest tak źle jak wieść gminna niesie:).

Rewelacyjna zupa z wieprzowiną i rybnymi pulpecikami. Cena: 4 złote.

4. W "bucketach" sprzedawanych na popularnych imprezach jest amfetamina lub speed

"Dosypaaaali" - to najlepsza poranna wymówka imprezowiczów, którzy nie potrafią przyznać, że zwyczajnie przesadzili z alkoholem. A nie trudno przegiąć kiedy whisky z colą popija się z plażowego wiaderka o pojemności litra. A tak właśnie sprzedawane są drinki na Khao San Road w Bangkoku czy Full Moon Party na Koh Phangan. Po prostu mierz siły na zamiary zamiast później głupio się tłumaczyć. Bo jaką korzyść ma uliczny handlarz z dosypania ci drogiego narkotyku do drinka? Szczególnie, że za jego posiadanie może trafić za kraty na długie lata?

5. Oszuści są na każdym kroku, a ceny dla turystów zawyżone

Moje stanowisko w tej sprawie jest takie: Tajowie to najmilsi i najbardziej pomocni ludzie z jakimi miałam chyba kiedykolwiek do czynienia. Mam mega pozytywne doświadczenia jeśli chodzi o obsługę klienta w Tajlandii i kilka razy ktoś gonił mnie po ulicy żeby wydać mi 5 bahtów reszty, kiedy ich nie zabrałam:) Czy zdarzają się przypadki oszustw? Owszem, szczególnie w Bangkoku. Sama nigdy nie padłam ich ofiarą, nie spotkałam też nikogo, kto zostałby oszukany. Ponad to w każdym hotelu i w większości atrakcji turystycznych wywieszone są informacje o powszechnie stosowanych przekrętach, więc dość łatwo ich uniknąć jeśli ma się trochę oleju w głowie. Ceny w miejscach mocno turystycznych i imprezowych są zdecydowanie wyższe, ale korzystanie z lokali znajdujących się przy jednej konkretnej ulicy to wyłącznie własny wybór klienta. W pozostałych miejscach większość restauracji kieruje się standardowymi cenami podanymi w menu. Nawet uliczne stoiska z jedzeniem często oferują kartę dań lub mają wywieszone tabliczki z cenami. W trakcie zakupów na bazarze itp. warto pytać o ceny i nie bać się targować (ale bez przesady - okulary za 5 złotych są już wystarczająco tanie). Taksówkarze i kierowcy tuk-tuków ZAWSZE podają turystom zawyżone ceny, ale negocjuje się z nimi dość łatwo, szczególnie jeśli użyje się dwóch najważniejszych rzeczy - choć odrobiny języka tajskiego i dużo uśmiechu. Te dwie metody naprawdę potrafią zdziałać cuda.

Ceny podane są na większości produktów

A wy jakie macie doświadczenia z waszych podróży do Tajlandii? Zgadzacie się z tym co napisałam powyżej czy macie zupełnie inne spostrzeżenia? Podzielcie się nimi w komentarzu!

Po tygodniu spędzonym w stolicy Tajlandii nadszedł czas by ponownie spakować plecaki i ruszyć w dalszą drogę. Przed nami prawie dwa tygodnie relaksu na tajskich wyspach, no i oczywiście Full Moon Party, czyli comiesięczna, szalona impreza na Koh Phangan na jakieś 50 tysięcy osób. Bangkok bardzo pozytywnie mnie zaskoczył. Wszyscy moi znajomi przestrzegali mnie, żeby nie zostawać tu dłużej niż dwa dni - zobaczyć to co trzeba i uciekać gdzie indziej. Nie żałuję, że ich nie posłuchałam. Tak, Bangkok jest brudny, głośny i chaotyczny. Ale ma też niesamowitą energię i atmosferę. Zakochałam się w jedzeniu sprzedawanym przez ulicznych handlarzy. Kilka z tych miejsc udało mi się odwiedzić kilkukrotnie, a ich właściciele zaczęli mnie rozpoznawać. Nawiązanie jakichkolwiek relacji z ludźmi w nowym mieście zawsze daje miłe uczucie przywiązania do niego. Wielkim pozytywem było dla mnie Chinatown. Udało mi się tam zaliczyć kilka imprez związanych z Chińskim Nowym Rokiem i podpatrzeć lokalne tradycje i życie ulicy. Większość poniższych zdjęć została zrobiona właśnie w tej części miasta. Jeśli kiedykolwiek wrócę do Bangkoku z pewnością szerokim łukiem będę omijać słynną Khao San Road. Zajrzałam tam dosłownie na 5 minut (tzn. przebiłam się przez tłumy turystów) i to wystarczyło mi żeby upewnić się, że chyba już jestem za stara i zbyt zgorzkniała na imprezowanie w tym stylu. W każdym razie wizyta na Khao San pozostawiła po sobie niesmak. Więcej i bardziej szczegółowo na temat Bangkoku niebawem - przede mną długa podróż pociągiem więc postaram się coś napisać.

Każda wielka podróż zaczyna się od wielkiego plecaka. Poświęciłam kilka dobrych dni na skompletowanie wyprawki idealnej. Kupiłam luźne t-shirty, hipiską spódnicę do ziemi, wystrzałowe bikini, w którym wyglądałam jak milion dolarów w gotówce i milion innych, mniej lub bardziej potrzebnych mi w Azji przedmiotów. Spakowałam ulubione wystrzałowe szorty i wysłużony, aczkolwiek kochany aparat fotograficzny. W głowie miałam milion wizualizacji pięknych, wakacyjnych stylizacji. Możecie sobie zatem wyobrazić co poczułam kiedy po 17-godzinnym locie w 40-stopniowym upale dotarłam do hostelu w Bangkoku i spragniona prysznica otworzyłam mój plecak żeby przekonać się, że... to wcale nie jest mój plecak.

Właściwie to nie poczułam nic. Zamknęłam plecak i popatrzyłam na niego z tępym wyrazem twarzy. Otworzyłam jeszcze raz. W środku nadal nie moje rzeczy. Rozgarnęłam ręką skłębione ubrania tylko po to żeby zobaczyć zdecydowanie za duże na mnie adidasy. Nosz kurza noga, nie wierze. Po kilku minutach absolutnego otępienia zaczęłam racjonalne myśleć. Trzeba poszukać jakiegoś tropu. Już w pierwszej kieszeni natknęłam się na kserokopię francuskiego paszportu. Typ w moim wieku, wydawało mi się, że kojarzę go z pokładu samolotu. Po wpisaniu jego nazwiska w google i facebooka nadal tkwiłam w martwym punkcie - najwyraźniej kolega z Cachan nie przepadał ze mediami społecznościowymi. Nie miałam więc innego wyjścia jak tylko zarzucić na styrane barki przeklęty plecak i udać się z powrotem na lotnisko.

Po jakiś piętnastu minutach tłumaczenia na czym polega mój problem ("Tak, mój bagaż wygląda dokładnie tak samo". "Nie, to nie jest mój bagaż"), udało mi się nawiązać nić porozumienia z młodą Tajką pracującą w informacji. Po kolejnych 15 minutach pojawił się specjalista ds. bagażu, czyli niski Azjata w powyciąganej koszulce i klapkach, który plątaniną korytarzy przeprowadził mnie na halę przylotów, z której wyszłam szczęśliwa niecałe 2 godziny wcześniej. W jej kącie usypana była góra toreb, walizek i dziecięcych wózków. "Czy widzi tu Pani swój bagaż?" - zapytał mój przewodnik. "Eeee" - odpowiedziałam niezbyt inteligentnie. Nie zauważyłabym tam nawet słoniątka ćwiczącego balet z żółtą wstążką na trąbie. "Niech mi Pan da minutkę". Po przekonaniu się, że w tym kłębowisku z całą pewnością nie ma drugiego plecaka, który wygląda identycznie jak ten, który przytargałam z powrotem na lotnisku ("A na taśmie był" - pomyślałam z żalem), wypełniłam kilka papierów i wyszłam z zapewnieniem, że "zrobią wszystko w ich mocy, żeby..." bla, bla, itd.

Zakładając, że odbierałam swój bagaż dość późno, tzn. w momencie, w którym na taśmie zostało już zaledwie kilka walizek, można przyjąć, że francuski koleżka buchnął mój bagaż jako pierwszy. Inaczej pewnie zauważyłabym drugi plecak, który wyglądał dokładnie tak samo. Z drugiej strony to nauczka dla mnie na resztę życia, żeby ZAWSZE sprawdzać nazwisko na kwicie bagażowym. A ponad to, żeby nie być sknerą i kiedy twój chłopak mówi dwa dni przed wyjazdem: "Hej, kupmy te śmieszne tagi z imieniem i nazwiskiem na plecaki", to PO PROSTU JE KUPIĆ, bo kosztują tylko 20 złotych, a jednak mogą się przydać. 

Finał tej historii jest taki, że francuski koleżka ma najprawdopodobniej mój plecak i chyba nie zamierza go oddać, bo minęły już dwa dni, a po bagażu ani śladu. Wczoraj jeszcze łudziłam się nadzieją, że odzyskam swoje rzeczy, dziś powoli dociera do mnie, że chyba jednak nie zrobię sobie ani jednego zdjęcia w tym wystrzałowym bikini. Że w ogóle ze zdjęciami będzie krucho, bo mój aparat został w torbie. Generalnie to smutno, bo byłam dziwnie przywiązana do bardzo wielu rzeczy w tym plecaku i wszystkie prawdopodobnie przepadły na amen.

Takim oto sposobem rozpoczęłam moją 3-miesięczną wyprawę do Azji posiadając: 

Na myśl o Paryżu większość z was wyobraża sobie zapewne górę rozpływających się w ustach croissantów i romantyczne pocałunki na szczycie wieży Eiffela. I czemu by nie? W Paryżu można się zakochać - nawet mimo to, że życie w stolicy Francji ma mnóstwo wad, o których pisałam niedawno w kontrowersyjnympoście. Teraz jednak, zgodnie z obietnicą, przedstawiam 5 powodów, dla których w Paryżu można się zakochać i zanucić cicho pod nosem "oooo-la-la".

Paryskie muzea mają do zaoferowania zbiory tak imponujące, że chyba nikt nie może przejść obok nich obojętnie. Dla każdego znajdzie się coś ciekawego: wielbiciele impresjonizmu szturmują Musée d'Orsay, miłośnicy sztuki etnicznej i pozaeuropejskiej mogą przeżyć estetyczną nirvanę w Musée du quai Branly. Oczywiście nie można zapomnieć o prawdziwym władcy paryskiego świata muzealnego, czyli Luwrze - warto poświęcić na jego zwiedzanie choć jeden cały dzień i zamiast w plątaninie korytarzy szukać w panice Mona Lisy i Wenus z Milo zobaczyć coś naprawdę ciekawego - na przykład imponującą kolekcję egipskich mumii. Ci, którzy nie lubią tłumów powinni wybrać się do jednego z mniejszych muzeów - na przykład rewelacyjnego muzeum rzeźby Rodina, Muzeum Historii Naturalnej (by dowiedzieć się jak wyglądał ptak dodo i zobaczyć szkielet wieloryba) lub Oranżerii, w której zobaczyć można sławne malunki nenufarów Claude'a Moneta.

Choć kuchnia francuska znana jest na całym świecie, moim zdaniem nie umywa się do potraw włoskich lub hiszpańskich. Preferencje kulinarne są oczywiście kwestią absolutnie indywidualną. Trzeba jednak Francuzom przyznać, że sztukę wypiekania chleba i słodkości opanowali do perfekcji i trudno, nie tylko w Europie, ale na całym świecie, szukać wypieków takich jak w Paryżu. Jeśli za czymś tęsknię z czasów kiedy tam mieszkałam, to zdecydowanie za porankami, kiedy świeża bagietka z chrupiącą skórką, ser camembert i kawa gwarantowały dobry nastrój na resztę dnia. Nie zaznał szczęścia ktoś, kto nigdy nie zawitał we francuskiej piekarni. Słodziutkie madlenki, delikatne, maślane croissanty i pain au chocolat - pycha! Nie można też zapominać o francuskich winach - żaden ze mnie sommelier, ale są pyszne i w przeważającej części bardzo tanie. Do tego ser i francuskie kiełbaski. Dla tych rzeczy naprawdę warto być we Francji.

zdj. P.Asman, J.Lenoble

Paryskie kawiarnie mają unikalny charakter. Nie są to już co prawda te zadymione klitki, w których artystyczna bohema dyskutowała nad sztuką i filozofią, wciąż jednak panuje w nich wyjątkowa atmosfera. Długie kontuary z polerowanego drewna i malutkie stoliki w środku. Na zewnątrz wszystkie krzesła ustawione przodem do chodnika. Pewnie nie każdemu to rozwiązanie przypadnie do gustu - w Polsce w kawiarniach głównie nadrabia się zaległości ze starymi znajomymi lub plotkuje podczas przerwy w pracy. Paryskie kawiarenki oferują jednak nieustające źródło rozrywki ludziom, którzy tak jak ja uwielbiają obserwować. Można w nich spędzić godziny obserwując przechodzących ludzi, wolno popijając kawę i dymiąc papierosa. Od czasu do czasu rzucić jakąś zupełnie nieistotną uwagę w stylu "Ale śmieszny pies". A w Paryżu, uwierzcie mi, jest mnóstwo rzeczy, na które warto zwrócić uwagę. Ludzie z całego świata, ubrani w stroje charakterystyczne dla każdego regionu, całe mnóstwo wariatów, którzy niczym Hamlet do czaszki, mówią do arbuza, trendsetterki i gwiazdy z pierwszych stron gazet. To wszystko tam jest i czeka na bycie zauważonym.

fot. Guillame Baviere

Każda wizyta w Paryżu to okazja by poczuć się jak bohater uwielbianych filmów i książek. Wizerunek pewnych miejsc jest niesamowicie silnie zapisany w popkulturze. Trudno przejść obok kanału Saint-Martin i nie zobaczyć oczyma wyobraźni Amelii puszczającej kaczki. W katedrze Notre-Dame każdy stara się wypatrzyć ślady dzwonnika. Spacerując brzegiem Sekwany myślimy o bohaterach z O północy w Paryżu. Pod kabaretem Moulin Rouge mamy ochotę zanucić Come What May niczym Nicole Kidman. Mamy okazję na własne oczy zobaczyć miejsca opisywane przez Hugo, Prousta, Balzaca czy Stendhala. Odwiedzamy miejsca, w których pracował van Gogh, Cezanne, Renoir, Monet, Duchamp czy Chagall. Paryż przez wiele wieków pełnił funkcję stolicy światowej kultury. Przyciągał największe sławy i tych którzy sławni dopiero chcieli być. Świadomość ciężaru niesamowitej historii, która ciąży na tym miejscu, nadaje mu niesamowitą, magiczną atmosferę i sprawia, że każdy dzień jest wart zapamiętania.

A wy? Co kochacie, a co doprowadza was do szału w Paryżu?

#Paryż - kocham i nienawidzę. Tym razem 5 powodów, dla których uwielbiam stolicę #Francji. http://t.co/7G4XGfV2Go pic.twitter.com/TzLaDMhqhS

— Nika (@ucieczkablog) wrzesień 25, 2015

 Polub stronę na Facebooku >>> 

Moja znajoma, która mieszka w Paryżu powiedziała ostatnio: "Ja tak strasznie chcę to miasto kochać, ale zwyczajnie się nie da" Ja też kilka lat temu podjęłam decyzję by spędzić 8 miesięcy w mieście zakochanych. Sądziłam, że będę nosić kapelusze z szerokim rondem i prowadzić inteligentne dyskusje na temat filozofii w zatłoczonych, zadymionych kawiarniach. Oczywiście było inaczej. W opozycji do wszystkich, którzy rozpływają się nad urokami Paryża, przedstawiam listę rzeczy, które w Paryżu doprowadzały mnie do szału.

W Kopenhadze znajdziesz coś z każdej słynnej, europejskiej stolicy - Paryża, Amsterdamu czy Londynu. Jednocześnie największe miasto Danii ma w sobie coś, czego cała reszta nie posiada. Specyficzną, wyluzowaną atmosferę, która sprawia, że chce się do niego wracać i wracać.

1. Hale targowe Torvehallerne

Jeśli lubisz spokojny odpoczynek, komfortowe warunki podróży i szanujących twoją przestrzeń osobistą tubylców daruj sobie wyjazd na Kaukaz. Jeśli jednak chciałbyś się przekonać, że istnieje kraj w którym absurdów codzienności jest jeszcze więcej niż w Polsce, Gruzja powinna znaleźć się na twojej liście miejsc do odwiedzenia jak najprędzej. To kraj gdzie na lodowiec i w każde inne miejsce da się wjechać jeepem o ile tylko zawartość alkoholu w twojej krwi wynosi więcej niż 2 promile. Gdzie kudłaci jak niedźwiedzie faceci będą cię przenosić przez górskie strumienie i karmić lokalnymi przysmakami aż stracisz przytomność z przejedzenia. Kraj, który Lech Kaczyński obronił własną piersią przed rosyjskimi czołgami. Kraj, który w teorii nie ma prawa istnieć. A jednak.

Kutaisi z wysokości ok. miliona schodków (a przynajmniej tak mi się wydawało)

Kutaisi, w którym wylądowałam w piątkowy wieczór, okazało się miastem na wpół wymarłym, pełnym wraków samochodów sprowadzanych z Japonii i Niemiec, z których wypruto wnętrzności, a puste skorupy karoserii wyrzucono na ulicę. Po długich poszukiwaniach adresu mojego hostelu przypadkowo spotkany jegomość postanowił, że zamelduje mnie w mieszkaniu swojego równie przypadkowego kolegi. Po przybyciu na miejsce okazało się, że pokój, w którym mam spędzić noc jest dziwacznym połączeniem pałacu Ludwika XIV i taniej noclegowni. Jak kto lubi. Wtedy jeszcze nie podejrzewałam, że wszyscy Gruzini tak lubią. Na ścianach draperie, rzeźbione lustra, sufit ze sztukaterią, w centrum królewskie dwuosobowe łoże. W rogach natomiast dwa metalowe, czerwone łóżka piętrowe z obdrapaną farbą a każda wolna przestrzeń zastawiona figurkami, bibelotami i innym nikomu niepotrzebnym badziewiem. Tak zwany styl eklektyczny.

Mój gospodarz nie przejął się zupełnie tym, że w jego domu jest obca osoba. Dał mi klucze, zapas wody, ustawił trzy wiatraki wokół małżeńskiego łoża i tyle go widziałam. Następnego dnia w 40-stopniowym upale ruszyłam na północ w chłodniejsze, górskie regiony Svaneti*.

O podróżowaniu w Gruzji i pozostałych krajach byłego Związku Radzieckiego powiedziano i napisano już wiele, ale cóż, doświadczenie rzeczywiście jest ciekawe. W Gruzji sieć kolejowa rozwinięta jest bardzo słabo. A Gruzini zawsze dokądś jadą. Obładowani torbami, pakunkami, pomidorami zawiniętymi w chusty, walizkami i dziećmi. Ciężar transportu ludzi spada na autobusy, a dokładniej ich miniaturowe, rozklekotane wersje, czyli marszrutki. Większość to minibusy sprowadzone z miejsc, w których stan techniczny uniemożliwił im poruszanie się po drogach. Często pada na Japonię, więc jakaś połowa z nich kierownicę ma po prawej stronie. W Gruzji sportem narodowym jest wyprzedzanie innych aut, na drugiego, trzeciego, a niekiedy i czwartego, dlatego kierownica po złej stronie to niezbyt szczęśliwy wybór. Pół biedy jeśli droga wiedzie przez płaskie tereny. Gorzej jeśli, tak jak ja, pragnie się dostać do najwyżej położonej w Europie wioski.

W marszrutce

Na dworcu autobusowym, obsiadło mnie, niczym rój much, stado natrętnych kierowców. Każdy z nich starał przepchnąć się bliżej by wprost do ucha wykrzyczeć mi nazwę miejscowości do której jedzie, a przy okazji otrzeć się o mnie swoim, imponujących rozmiarów, spoconym, nagim brzuchem. A co to są za brzuchy! Jakby każdy z nich połknął plażową piłkę. Reszta ciała normalna, a brzuch monstrualnie rozdęty, jakby zaraz miał eksplodować. Ponadto nikt tam się nie wstydzi tego drobnego mankamentu. Wręcz przeciwnie, Panowie mają w zwyczaju podciągać koszulki, tak żeby każdy przechodzień mógł w pełni napawać się widokiem ich napiętego ciała. Cóż, to przecież właśnie w Gruzji usłyszeć można, że "mężczyzna bez brzucha, to jak dom bez balkonu".

Gdy po daremnych próbach odczytania nazw miejscowości do których jadą autobusy (Gruzini posługują się własnym, unikatowym alfabetem) udało mi się znaleźć ten właściwy jadący do Mesti, przez głowę przemknęła mi myśl, że teraz już z górki. Nie zagościła tam jednak długo. Blisko 40-sto stopniowy upał zamienił malutki busik w istne piekło na ziemi. Skóra w zetknięciu ze skóropodobnymi siedzeniami, takimi jakich można było niegdyś uświadczyć w starych Ikarusach, produkowała niewiarygodne ilości potu. Zatem z siedzącej pozycji wyjściowej, po dosłownie dwóch minutach ześlizgiwało się do pozycji półleżącej, niekoniecznie jednak komfortowej. Nauczka dla kruczka, do marszrutki nie zakładać nic krótszego niż do kolana. Półleżąc już, człowiek staje się jednak idealnym celem ataków dla podróżujących kobiet biznesu. Wokół bezbronnej ofiary w ciągu kilku minut poukładają, spiętrzą i poupychają przeróżne toboły pełne warzyw, owoców i całej mocy innego paciarajstwa, które nie wiedzieć czemu ciągną ze sobą od miasta do miasta. I tak spędziłam moją pierwszą podróż gruzińską marszrutką ledwo oddychając, spocona jak mysz, siedząc na bakłażanach i słuchając przez 4 godziny dość specyficznego kaukaskiego wycia z samochodowego radia. No pięknie, patrzcie tylko na frajera.

Tę jedną właśnie podróż marszrutką wspominam traumatycznie. Każda następna była już lepsza, a po kilku dniach zupełnie zobojętniałam na niewygody podróży. Pod koniec bez najmniejszego stęknięcia, wygięta w chińskie osiem pokonywałam busikiem całodniową trasę. Szczególnie, że w Gruzji, każdą podróż umilą ci nie tylko przyjemne widoki za oknem ale również współpasażerowie. Czy tego chcesz, czy nie.

Przez całą drogę zagadywali do mnie sąsiedzi. Bariera językowa to termin nieznany mieszkańcom Kaukazu. Między sobą posługują się językiem gruzińskim, który, muszę przyznać, brzmi pięknie, szczególnie śpiewany. Jest nieco egzotyczny, odrobinę ostry i gardłowy, być może za sprawą licznych zapożyczeń z perskiego i tureckiego. Większość starszego pokolenia Gruzinów płynnie posługuje się rosyjskim i to właśnie jego znajomość jest najbardziej przydatna podczas podróży na Kaukaz. Znajomość angielskiego, szczególnie płynna, jest spotykana bardzo rzadko, nawet wśród młodzieży. Z moją zerową znajomością gruzińskiego i znikomą wiedzą na temat rosyjskiego, byłam więc z góry skazana na komunikację migową. Nie doceniłam jednak wschodniego zapału i woli walki. Po standardowej wymianie informacji, na której kończyła się moja znajomość wspólnego języka ( - Ot kuda ty? - Z Polszy. -Kak tobie zawód? - Weronika), następowała seria krępujących pytań, na które nie potrafiłam odpowiedzieć, a następnie jeszcze bardziej krępująca cisza i wspólne kiwanie głowami. Gruzini jednak nie ustępowali w wysiłkach nauczenia mnie rosyjskiego co chwila powtarzając pytania. Bez większego rezultatu niestety.

Okolice Mestii

Może i dobrze, że towarzysze podróży zagadywali mnie co chwila, bo odwróciło to moją uwagę od przyprawiającej o zawrót głowy trasy. Droga, pokryta luźno leżącymi kamieniami, wiła się po zboczach Uralu w fantazyjnych spiralach. Kierowca niewzruszony odpalał jednego papierosa od drugiego, podśpiewywał pod nosem i pruł przed siebie jakieś 80 na godzinę mijając krowy i zastawiając w tyle kolejne wąwozy. Ja tymczasem na widok dzielących mnie od stałego gruntu wysokości zaczynałam wierzyć, że za chwilę podzielimy los tego autobusu:

Nie podzieliliśmy. Wyluzowany kierowca, na luzie, wypalając kolejne 20 papierosów, dowiózł nas do Mestii - pięknej, górskiej mieściny. Było warto.

*Tak naprawdę jeszcze pierwszego dnia wydarzyło się wiele interesujących rzeczy, w tym nocne rozmowy nad domowym szampanem z gruzińskim ministrem kultury. Ja sama jednak nadal nie do końca w to wierzę, więc tą historię opowiem może innym razem.